درس دهم : از رحلت پیامبر تا قیام کربلا (نینوا) (فصل پنجم: از حرا تا نینوا)

در ۲۸ صفر سال ۱۱ هجری در مدینه وفات یافت و در همان شهر به خاک سپرده شد.

لحظاتی پس از رحلت رسول خدا و در حالی که علی و شماری از اصحاب مشغول مراسم خاک‌سپاری آن حضرت بودند، تعدادی از انصار و مهاجرین در محلی به نام ساعده گرد آمدند و دربارۀ جانشینی پیامبر به گفت‌وگو پرداختند.

با توجه به اینکه از گذشته میان انصار رقابت و اختلاف وجود داشت، جمعی از حاضران در سقیفه، با ابوبکر که یکی از مهاجرین کهنسال بود، بیعت کردند و بدین ترتیب وی به عنوان خلیفۀ اول شناخته شد.

امام علی با آنکه در روز غدیرخم توسط پیامبر اکرم جانشین پیامبر معرفی شده بود اما به خاطر حفظ اسلام سکوت کرد.

عمر بن خطاب.

عمر در دوران ده سالۀ حکومت خود کار فتوحات را که از اواخر دوران خلافت ابوبکر آغاز شده بود با جدّیت دنبال کرد.

عثمان، خلیفة سوم، توسط شورایی که عمر تعیین کرده بود به خلافت رسید.

در زمان او برخلاف دو خلیفة نخست، زندگی تجملاتی و شیوة اشرافی رواج یافت و اطرافیان و کارگزاران خلیفه با ثروت به دست آمده از فتوحات به خوش‌گذرانی مشغول شدند. خاندان بنی‌امیه که تا هنگام فتح مکه، با اسلام و پیامبر مخالفت و دشمنی ورزیده بودند، در این زمان به مقام‌های مهم دست یافتند و بر بیت‌المال مسلمانان مسلط شدند.

عثمان جمعی از صحابه و یاران نزدیک پیامبر مانند ابوذر، عمار و مالک اشتر را به دلیل آنکه از او و اطرافیانش انتقاد می‌کردند، مجازات و تبعید کرد.

عملکرد اطرافیان خلیفة سوم، نارضایتی گروهی از مسلمانان را برانگیخت. آنان از نقاط مختلف به مدینه آمدند و اعتراض خود را نسبت به عملکرد عاملانش اعلام کردند. امام علی تلاش زیادی کرد که مخالفان را آرام کند و مانع بروز درگیری و خونریزی شود، اما سرانجام معترضان خشمگین به خانۀ خلیفه هجوم بردند و او را کشتند.

امام علی فرزند ابوطالب در کعبه به دنیا آمد. آن حضرت دوران کودکی و نوجوانی را در خانۀ حضرت محمد و تحت تربیت وی به سر برد.

پس از کشته شدن عثمان، مردم دریافتند که جامعة اسلامی بی سرپرست مانده است. بسیاری از مهاجرین و انصار خواهان بیعت با علی شدند، اما آن حضرت تمایلی به پذیرش خلافت نداشت. سرانجام با اصرار زیاد مردم، امام علی منصب خلافت را پذیرفت. اکثر مهاجرین و انصار به جز تعدادی از اشراف بنی امیه با امام در مسجد مدینه بیعت کردند.

اصرار علی بر عمل به قرآن و سنت پیامبر و اجرای عدالت، موجب مخالفت و دشمنی ریاست‌طلبان و ثروت‌اندوزان شد. این گروه چون اطمینان یافتند که امام به دلخواه آنان عمل نخواهد کرد، به فتنه‌جویی پرداختند و سه جنگ جمل، صفین و نهروان را بر آن حضرت تحمیل کردند.

امام در جنگ جمل بیعت‌شکنان را شکست داد.

در صفین امام علی به مقابلة با سپاه معاویه رفت و آنها را ظالمین نامید. پایداری یاران حضرت علی به ویژه مالک اشتر آثار شکست را بر چهرة سپاه ستمگر آشکار ساخت، اما در آخرین لحظات، نیرنگ عمرو عاص مانع پیروزی سپاهیان امام علی شد.