درس نهم : ظهور اسلام در شبه‌جزیره عربستان (فصل پنجم: از حرا تا نینوا)

در جنوب‌غربی آسیا واقع شده است و حدود سه میلیون کیلومتر مربع مساحت دارد.

حجاز از جمله مناطق کوهستانی واقع در غرب جزیره‌العرب است و شهرهای مکه، یثرب (مدینه) و طایف در این منطقه قرار دارند.

آب و هوای گرم و خشک و کمبود آب، باعث شده بود که اغلب ساکنان عربستان زندگی صحرانشینی داشته باشند و از طریق پرورش تعداد کمی دام از جمله شتر، نیازهای روزانهٔ خود را تأمین کنند. البته در یثرب و مخصوصاً در یمن، کشاورزی نیز رونق داشت.

مکه و یثرب دو ایستگاه مهم تجاری بر سر راه جنوب به شمال شبه‌جزیره به شمار می‌رفتند و برخی به تجارت مشغول بودند.

اوضاع و شرایط اجتماعی و فرهنگی مردم عربستان در دوران پیش از بعثت، به‌گونه‌ای بود که از آن به «عصر جاهلیت» یاد می‌شود.

در آن زمان بیشتر عرب‌ها به شکل قبیله‌ای و فاقد حکومت مرکزی زیستند و اغلب بت می‌پرستیدند و کم‌کم، خدایان خود را از بت‌های گوناگون برگزیده بودند. البته گروهی از عرب‌ها نیز پیرو حضرت ابراهیم و یا دین‌های یهود، مسیح و زردشت بودند.

تعصب قبیله‌ای موجب بروز کینه و حس انتقام‌جویی در میان قبایل مختلف عرب شده بود و جنگ و خونریزی‌های پیایی را به دنبال داشت.

در شهر مکه و در خاندان شریف و محترم بنی‌هاشم.

در ۲۷ رجب سالی که آن حضرت به ۴۰ سالگی رسیده بود، فرشتۀ وحی در غار حرا بر او نازل شد و فرمان پیامبریش را از جانب خداوند ابلاغ کرد.

حضرت خدیجه و حضرت علی نخستین کسانی بودند که به رسول خدا ایمان آوردند.

رسول خدا در آغاز بعثت به صورت فردی و پنهانی مردم را به پرستش خدای یگانه و ایمان به روز رستاخیز دعوت می‌کرد. درنتیجه این دعوت، تعدادی از مردم مکه به اسلام ایمان آوردند.

نخست خویشاوندان و سپس عموم مردم را آشکارا به اسلام دعوت نماید.

آنان نخست به حضرت محمد پیشنهاد کردند که ریاست قبیله و قوم و دریافت ثروت فراوان را بپذیرد و از عقاید خود دست بردارد.

«من برای گردآوری مال و فرمانروایی مبعوث نشده‌ام، خدایم مرا به عنوان پیام‌آور به سوی شما فرستاده، هر گاه از من بپذیرید، این موجب سعادت شما در دو جهان است و اگر آن‌را رد کنید، من در این راه استقامت می‌ورزم تا خدا میان من و شما داوری کند.»

مشرکان شنیدن قرآن را ممنوع کردند و به مسافرانی که برای زیارت کعبه به مکه می‌آمدند دستور دادند که پنبه در گوش خود قرار دهند و به حضرت محمد نزدیک نشوند. علاوه بر آن، مشرکان قرآن را شعر و افسانه می‌خواندند و تلاش می‌کردند به وسیلهٔ قصه‌گویان و نقل داستان‌های عامیانه، مردم را از گوش دادن به آیات قرآن بازدارند.