درس دوم : حرکات زمین (فصل اول: سیارۀ ما، زمین)

یک‌بار به دور محور خود می‌چرخد که به آن حرکت وضعی (چرخشی) می‌گویند.

پدید آمدن شب و روز و اختلاف ساعت است.

زمین از غرب به شرق می‌چرخد.

زیرا در واقع خورشید جابه‌جا نمی‌شود بلکه زمین می‌چرخد و نقاط مختلف کره زمین به‌تدریج در مقابل خورشید قرار می‌گیرند.

زیرا حتی دو شهر مجاور که روی یک نصف‌النهار قرار ندارند، ساعت‌های مختلفی دارند و در تعیین قرارها و برنامه‌ها مشکلات زیادی به وجود می‌آید.

در قرن ۱۹، کشورها در یک اجلاس بین‌المللی توافق کردند که به جای ساعت واقعی از ساعت رسمی استفاده کنند.

کره زمین برای یک دور چرخش ۲۴ ساعت وقت لازم دارد؛ پس هر ۱۵ درجه یک منطقه زمانی است.

زمین در همان هنگام که به دور محور خود می‌چرخد، به دور خورشید نیز می‌گردد. یک دور کامل زمین به گرد خورشید را حرکت انتقالی (گردشی) می‌گویند.

۳۶۵ روز و ۶ ساعت.

برای جبران کسری ۶ ساعت در هر سال، هر ۴ سال یک روز به سال رسمی اضافه می‌شود که به آن سال کبیسه می‌گویند.

به دلیل مایل بودن محور قطب‌ها، زاویه تابش آفتاب در طول سال تغییر می‌کند و در طی یک سال، زمین در موقعیت‌های مختلفی در برابر خورشید قرار می‌گیرد، درازی شب و روز نامساوی می‌شود و فصل‌های مختلف به‌وجود می‌آید.

در اوّل تیرماه، خورشید در نیمکره شمالی به مدار رأس‌السرطان به طور عمودی می‌تابد و طولانی‌ترین روز در این نیمکره است.

در اوّل دی‌ماه، خورشید به مدار رأس‌الجدی در نیمکره جنوبی عمودی می‌تابد و در نیمکره شمالی کوتاه‌ترین روز سال است.

دو موقع از سال یعنی اوّل بهار و اوّل پاییز که طول روز و شب برابر می‌شود.

در مناطق مجاور استوا مسیر پیموده شده در دو منطقه تاریک و روشن همواره یکسان است و درنتیجه طول روز و شب همواره مساوی است.