درس بیست و یکم : ویژگی‌های طبیعی و انسانی اروپا (فصل یازدهم: اروپا و افریقا)

قارۀ اروپا را می‌توان دنبالۀ قارۀ پهناور آسیا یا بخشی از اوراسیا دانست.

اروپا از کم‌وسعت‌ترین قاره‌های جهان است.

دو بخش: اروپای پیر و اروپای جوان.

در مناطق شمالی اروپا، فرسایش طولانی‌مدت موجب شده است که کوه‌ها کم‌ارتفاع و قله‌ها گنبدی‌شکل و دره‌ها باز باشند. در این منطقه، جلگه‌های پهناور و دریاچه‌های بسیار وجود دارند. از نظر زمین‌شناسی به این بخش وسیع از اروپا، اروپای پیر می‌گویند.

در جنوب اروپا، چین‌خوردگی‌ها و رشته‌کوه‌های بلند دیده می‌شود. قله کوه‌ها، نوک‌تیز و دامنه کوه‌ها اغلب دارای شیب تند و دره‌های تنگ می‌باشد. به این منطقه از اروپا که در آن آتشفشان‌ها و زمین‌لرزه‌هایی نیز رخ می‌دهد، اروپای جوان می‌گویند.

قله مون‌بلان با ارتفاع ۴۸۰۸ متر.

به‌طور کلی اروپا قاره‌ای با آب و هوای معتدل، سرسبز و بدون بیابان است.

بخش شمال قارۀ اروپا یعنی قسمت‌های شمالی شبه‌جزیرۀ اسکاندیناوی و ایسلند به قطب شمال نزدیک هستند و آب و هوای قطبی و سرد دارند.

علت آن، وجود جریان دریایی آب گرم گلف‌استریم است که از این سواحل در فصل زمستان موجب می‌شود که هوا ملایم‌تر شود.

مناطق جنوبی اروپا که در سواحل مدیترانه واقع شده‌اند (مانند کشورهای اسپانیا و ایتالیا).

این نوع آب و هوا زمستان‌های معتدل و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک دارد.

دانوب طویل‌ترین رود اروپا است که از چند کشور عبور می‌کند.

رودهای دانوب، ولگا، راین، دُن و آلپ، مهم‌ترین رودهای اروپا هستند.

شرایط مساعد طبیعی چون آب و هوای معتدل و ریزش باران کافی و رودهای پرآب و جلگه‌های پهناور از یک‌سو و پیشرفت در علم و فناوری از سوی دیگر، موجب شده است این قاره از نظر جمعیت، متراکم باشد.

علی‌رغم جمعیت زیاد و انبوه، رشد جمعیت در اروپا کاهش یافته و زاد و ولد در این قاره، کم شده است. به همین دلیل جمعیت سالمندان، افزایش یافته و جمعیت اروپا رو به پیری می‌رود.