سؤال
درستی یا نادرستی جمله‌ی زیر را مشخص کنید:
هر چه دمای آب بیشتر شود، می‌تواند مقدار بیشتری ماده را در خودش حل کند.
جواب
نادرست
مقدار قدرت انحلال برخی مواد (مثل نمک یا شکر) در آب، با افزایش دما بیشتر می‌شود در حالی که مقدار قابلیت انحلال برخی مواد (مثل گاز اکسیژن) درآب با افزایش دما کمتر می‌شود.
با افزایش دما، انحلال‌پذیری بیشترِ جامدها معمولاً افزایش می‌یابد، اما انحلال‌پذیری گازها در آب کاهش می‌یابد.
یک قدم فراتر از پاسخ کوتاه سؤال
انحلال‌پذیری یعنی مقدار ماده‌ای که می‌تواند در مقدار مشخصی از یک حلال حل شود. دما می‌تواند بر انحلال‌پذیری مواد اثر بگذارد.
برای بیشتر مواد جامد، مانند شکر، با افزایش دما، مقدار بیشتری از ماده می‌تواند در آب حل شود. برای مثال، شکر در آب گرم بیشتر از آب سرد حل می‌شود.
یک مثال کاربردی از این قانون، فرآیند تولید نبات است. برای تهیهٔ نبات، مقدار زیادی شکر را در آب گرم حل می‌کنند. چون انحلال‌پذیری شکر در آب گرم بیشتر است، می‌توان شکر بیشتری را در آب حل کرد. سپس با سرد شدن محلول، شکر اضافی دیگر نمی‌تواند در آب باقی بماند و به‌تدریج به شکل بلورهای نبات روی نخ تشکیل می‌شود.
دربارهٔ گازها تأثیر دما برعکس است. با افزایش دما، مقدار گازی که می‌تواند در آب حل شود کمتر می‌شود. برای مثال، آب گرم اکسیژن کمتری نسبت به آب سرد در خود نگه می‌دارد.
این موضوع برای ماهی‌ها مهم است. ماهی‌ها اکسیژن مورد نیاز خود را از اکسیژن حل‌شده در آب دریافت می‌کنند. بنابراین، اگر آب آکواریوم بیش از حد گرم شود، مقدار اکسیژن محلول در آن کاهش می‌یابد و ممکن است برای ماهی‌ها مشکل ایجاد شود.
برای بسیاری از جامدات: افزایش دما → افزایش انحلال‌پذیری
برای گازها: افزایش دما → کاهش انحلال‌پذیری
البته انحلال‌پذیری با سرعت حل شدن فرق دارد. انحلال‌پذیری به مقدار ماده‌ای مربوط است که می‌تواند در حلال حل شود. اما سرعت حل شدن به زمان لازم برای حل شدن کامل بستگی دارد.
سؤالی درباره این مطلب دارید؟
پرسش‌های کاربران