سوالات متن کتاب فصل ۴ علوم هشتم

پرسش‌ها و پاسخ‌های متن کتاب درسی علوم هشتم: فصل چهارم - تنظیم عصبی

مجموعه پرسش‌ها با پاسخ

1. بخش‌های دستگاه عصبی

   دستگاه عصبی به طور کلی شامل چند بخش است؟

   دو بخش کلی دستگاه عصبی

   دو بخش:

   • بخش مرکزی
   • بخش محیطی

2. بخش مرکزی دستگاه عصبی

   بخش مرکزی دستگاه عصبی از چه اندام‌هایی تشکیل شده است؟

   اجزای بخش مرکزی دستگاه عصبی

   • مغز
   • نخاع

3. نقش بخش مرکزی دستگاه عصبی

   نقش بخش مرکزی دستگاه عصبی چیست؟

   وظیفه بخش مرکزی دستگاه عصبی

   مرکز واپایش (کنترل) فعالیت‌های ارادی و غیرارادی بدن است.

4. اجزای بخش محیطی دستگاه عصبی

   بخش محیطی دستگاه عصبی از چه اجزایی تشکیل شده است؟

   قسمت‌های بخش محیطی دستگاه عصبی

   بخـش محیطـی، شـامل اعصابـی اسـت کـه تمامـی قسمتهای بدن را به بخش مرکزی دستگاه عصبی یعنی مغـز و نخـاع مرتبـط می‌کنـد.

5. عملکرد بخش محیطی دستگاه عصبی

   کار بخش محیطی دستگاه عصبی چیست؟

   وظیفه بخش محیطی دستگاه عصبی

   اعصاب بخش محیطی، هم پیام‌های حسی را از دستگاه‌های مختلف و محیط به بخش مرکزی می‌رسـانند و هـم پیام‌هـای حرکتـی را از بخـش مرکزی به دسـتگاه‌های دیگـر بدن به‌ویـژه اندام‌هـای حرکتی منتقل می‌کنند.

6. فعالیت ارادی

   چه نوع فعالیتی را فعالیت ارادی می‌نامیم؟

   تعریف فعالیت ارادی

   فعالیتی که با اراده و خواست آگاهانه ما انجام می‌شود، فعالیت ارادی نامیده می‌شود.

7. فعالیت غیرارادی

   چه فعالیت‌هایی غیر ارادی بازتابی نامیده می‌شوند؟

   تعریف فعالیت غیرارادی بازتابی (انعکاسی)

   به واکنش‌ها یا فعالیت‌هایی که بدون اراده صورت می‌گیرند، غیرارادی بازتابی (انعکاسی) گفته می‌شود.

8. مثال فعالیت ارادی

   یک مثال از فعالیتهای ارادی نام ببرید.

   یک نمونه از فعالیت‌های ارادی

   هنگامی که با تصمیم خود خم می‌شویم و مدادی را از زمین برمی‌داریم، فعالیتی ارادی انجام داده‌ایم.

9. مثالی از فعالیت غیرارادی

   یک مثال از فعالیت‌های غیرارادی بازتابی نام ببرید.

   نمونه‌ای از فعالیت غیرارادی

   وقتی دست ما به اتوی داغ برخورد می‌کند و بدون اینکه اراده کنیم، دست خود را به عقب می‌کشیم، یک فعالیت غیرارادی بازتابی انجام داده‌ایم.

10. ویژگی پاسخ‌های بازتابی

    ویژگی‌های پاسخ‌های انعکاسی را بنویسید.

    مشخصات فعالیت‌های غیرارادی بازتابی

    • بسیار سریع
    • بدون اراده
    • بدون تفکر
    • اغلب برای حفظ سلامت بدن

11. نمونه‌های فعالیت‌های غیرارادی انعکاسی

    کدام یک از فعالیت‌های زیر پاسخی انعکاسی به شمار نمی‌رود؟

    1. پلک زدن
    2. عطسه کردن
    3. اشک ریختن
    4. سخن گفتن

    فعالیت‌های ارادی/غیرارادی

    ۴) سخن گفتن، 

    فعالیتی است که با تفکر و بصورت ارادی انجام می‌شود و فعالیتی بازتابی به شمار نمی‌رود.

12. مشاهده‌ی پاسخ انعکاسی

    یک آزمایش که پزشکان برای مشاهده‌ی پاسخ انعکاسی بدن ما انجام می‌دهند را شرح دهید.

    مشاهده‌ی پاسخ بازتابی بدن

    بیمار روی صندلی می‌نشیند و یک پای خود را روی پای دیگر می‌اندازد. پزشک با یک چکش پلاستیکی ضربه‌ای به زیر زانو وارد می‌کند. زانوی بیمار به صورت غیرارادی باز می‌شود.

13. تنظیم غیرارادی ضربان قلب و تنفس

    درستی یا نادرستی جمله‌ی زیر را مشخص کنید:

    وقتی ورزش می‌کنید با دخالت دستگاه عصبی، ضربان قلب و تنفس زیاد می‌شود. تنظیم این فعالیتها غیر ارادی است.

    تنظیم غیرارادی ضربان قلب و تنفس

    درست.

    این فعالیت‌ها همیشه انجام می‌شوند و متناسب با نیاز بدن تنظیم می‌گردند.

14. نامگذاری اجزای بخش مرکزی دستگاه عصبی

    نام اجزای مختلف شکل زیر را بنویسید.

    

    نامگذاری اجزای بخش مرکزی دستگاه عصبی

    1. مخ
    2. ساقه‌ی مغز
    3. مخچه
    4. نخاع

15. بخش‌های قشر مخ

    بخش‌های مختلف قشر مخ را در شکل زیر نامگذاری کنید.

    

    قسمت‌های مختلف قشر مخ

    1. پس سری
    2. آهیانه
    3. پیشانی
    4. گیجگاهی

16. مغز و نخاع کجا قرار گرفته‌اند؟

    جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید:

    مغز درون ........................ و نخاع درون ............................... قرار دارد.

    محل قرار گیری مغز و نخاع

    1. جمجمه
    2. کانال ستون مهره

17. مرکز فرماندهی بدن

    چه اندام‌هایی نقش مرکز فرماندهی در بدن را ایفا می‌کند؟

    فرماندهان بدن

    مغز و نخاع (بخش مرکزی دستگاه عصبی)

18. عمل مغز و نخاع

    مغز و نخاع چگونه عمل می‌کنند؟

    عملکرد مغز و نخاع

    مغز و نخاع، ضمـن دریافـت و درک اطلاعات، آنها را بررسـی می‌کنند و در صورت نیاز، دسـتور لازم را به اندامهای بدن می‌دهند.

19. اجزای مغز

    اجزای مخ کدامند؟

    قسمت‌های مختلف مغز

    • نیمکره‌های مخ
    • مخچه
    • ساقه‌ی مغز

20. نیمکره‌های مخ

    جای خالی را با عبارت مناسب پر کنید:

    بیشـتر حجـم مغـز مـا را ....................................... تشـکیل می‌دهنـد.

    نیمکره‌های مخ

    نیم‌کره‌های مخ

21. وظیفه نیم‌کره‌های مخ

    کار نیمکره‌های مخ چیست؟

    عملکرد نیمکره‌های مخ

    نیمکره‌هـای مخ اطلاعات اندام‌های حسی مانند چشم و گوش و پوست و بینی و زبان را دریافت میکنند و دستورهای لازم را برای بخشهای گوناگون بدن مانند ماهیچه‌ها میفرسـتند. همچنین نیمکره‌هـای مـخ به ما توانایـی فکرکردن، حرف زدن و حل مسـئله را می‌دهند.

22. دو نیمکره مخ

    گزینه درست را انتخاب کنید:

    1. دو نیمکره‌ی مخ کاملا از هم جدا هستند.
    2. نیمکره راست مخ، فعالیت‌های نیمه‌ی راست بدن را واپایش می‌کند.
    3. نیمکره راست مخ، فعالیت‌های نیمه‌ی چپ بدن را واپایش می‌کند.
    4. دو نیمکره‌ی مخ فعالیت مشترکی ندارند.

    ارتباط نیم‌کره‌های مخ

    ۳) نیمکره راست مخ، فعالیت‌های نیمه‌ی چپ بدن را واپایش می‌کند و نیمکره چپ مخ، فعالیت‌های نیمه‌ی راست بدن را واپایش می‌کند.

23. فعالیت مشترک دو نیمکره مخ

    یک نمونه از فعالیت‌های مشترک دو نیمکره مخ را بنویسید.

    همکاری مشترک دو نیمکره مخ

    وقتی به جسـمی نـگاه می‌کنیم، هر دو چشـم و هر دو نیمکـره با همکاری عمـل میکننـد.

24. قشر مخ

    قشر مخ کجاست؟

    محل قشر مخ

    قشر مخ، بخش خاکستری رنگ و بیرونی نیمکره‌های مخ است.

25. مرکز اعمال ارادی بدن

    جای خالی را با عبارت مناسب پر کنید:

    ................................. مرکز بسیاری از اعمال ارادی بدن است.

    وظیفه قشر مخ

    قشر مخ

26. مخچه

    نقش مخچه در بدن چیست؟

    وظیفه مخچه

    حفظ تعادل بدن در حالات مختلف

27. حفظ تعادل

    مخچه چگونه باعث حفظ تعادل بدن می‌شود؟

    چگونگی عملکرد مخچه

    پیامهایـی از سـوی اندامهایـی مثل چشـم، گوش و پوسـت بـرای مراکز عصبی به ویژه مخچه فرسـتاده می‌شـود. مخچه با بررسی این اطلاعات، پیام حرکتی را برای ماهیچه‌ها میفرستد که با انقباض آنها تعادل بدن در هر حالتی حفظ می‌شـود

28. ساقه مغز

    ساقه مغز چیست؟

    ساقه مغز

    بخـش سـاقه ماننـدی در زیـر مـخ اسـت کـه مخ و مخچـه را بـه نخـاع وصـل می‌کنـد.

29. بصل النخاع

    بصل النخاع کجا قرار دارد و کار آن چیست؟

    بصل النخاع

    بخشی از ساقه‌ی مغز است که در بالای نخاع قرار دارد.

    بصل النخاع مرکز کنترل فعالیت‌های غیر ارادی مثل تنفس، ضربان قلب، و فشار خون است.

30. گره حیات

    گره حیات چه عملکردی دارد و محل آن کجاست؟

    گره حیات

    گره حیات قسمتی از بصل النخاع است که واپایش فعالیت‌های غیرارادی مثل تنفس و ضربان قلب و فشار خون را انجام می‌دهد.

31. نخاع

    نخاع چیست؟ محل آن کجاست و چه عملی در بدن انجام می‌دهد.

    نقش و محل قرارگیری نخاع

    نخـاع شـبیه طنـاب سـفید رنگـی درون سـتون مهره‌هـا قـرار گرفتـه اسـت و از بصل النخاع تـا کمر امتـداد دارد. نخـاع رابط مغـز و بخش محیطی دسـتگاه عصبی اسـت و اطلاعات را بـه مغز و فرمان‌هـای مغز را به اندام‌هـای بـدن می‌رسـاند. همچنیـن نخاع، مرکـز برخی انعکاسها مانند انعکاس زانو نیز است.

32. بخش‌های مختلف نخاع

    قسمت‌های مختلف نخاع را در شکل زیر نامگذاری کنید.

    

    اجزای نخاع

    1. بخش سفید
    2. بخش خاکستری
    3. مجرای وسط نخاع

33. یاخته عصبی

    نورون چیست؟

    یاخته عصبی یا نورون

    یاخته‌ی عصبی یا نورون، یاخته‌های اصلی تشکیل دهنده‌ی مراکز عصبی و اعصاب هستند و در آنها جریان الکتریکی ضعیفی وجود دارد.

34. یاخته‌های بافت‌های عصبی

    بافت‌های عصبی از چند نوع یاخته تشکیل شده‌اند؟

    یاخته‌های بافت‌های عصبی

    دو نوع:

    1. یاخته عصبی
    2. یاخته پشتیبان

35. یاخته‌های پشتیبان

    وظیفه یاخته‌های پشتیبان چیست؟

    نقش یاخته‌های پشتیبان

    از یاخته‌های تشکیل دهنده‌ی بافت‌های عصبی هستند که فعالیت عصبی ندارند و به یاخته‌های عصبی کمک می‌کنند.

36. قسمت اصلی یاخته عصبی

    جای خالی را با عبارت مناسب پر کنید:

    در یاختـۀ عصبـی، هسـته و بیشـتر اندامکهـا در بخشـی بـه نـام ........................... تجمـع یافته‌انـد.

    جسم یاخته‌ای

    جسم یاخته‌ای

37. دارینه و آسه

    دندریت و آکسون چه هستند و چه نقشی دارند؟

    رشته‌های عصبی

    دارینه (دندریت) و آسه (آکسون) رشته‌های عصبی‌اند که به جسم یاخته‌ای متصل‌اند و پیام عصبی در آنها جریان دارد. دارینه پیام عصبی را به جسم یاخته‌ای می‌آورد و آسه آن را از جسم عصبی بیرون می‌برد.

38. تار عصبی

    تار عصبی چیست؟

    تعریف تار عصبی

    به دارینه‌ها یا آسه‌های بلند، تار عصبی می‌گویند.

39. عصب

    عصب چیست؟

    تعریف عصب

    عصب مجموعه‌ای از تارهای عصبی است که در کنار هم قرار دارند و توسط غلافی احاطه شده‌اند.

40. عصب حسی

    عصب حسی چیست؟

    تعریف عصب حسی

    عصب حسی به عصبی می‌گویند که پیام را به مراکز عصبی می‌برد.

41. عصب حرکتی

    عصب حرکتی چیست؟

    تعریف عصب حرکتی

    عصب حرکتی عصبی است که پیام را از مراکز عصبی دریافت می‌کند و به اندام‌هایی مانند دست و پا می‌برد.

42. مواد مخدر

    مواد مخدر چه تاثیراتی بر بدن ما می‌گذارند؟

    عوارض مواد مخدر

    • در انتقـال پیام عصبـی اختالل ایجـاد می‌کننـد و نظـم بـدن را به هم میزنند؛ 
    • ضربان قلب را نامنظم می‌کنند؛ 
    • فشـار خون را بـاال می‌برنـد؛ 
    • گـوارش را مختل میکنند 
    • باعث خسـتگی، درد مفاصل و ماهیچه‌هـا می‌شوند
    • باعث بروز رفتارهای غیرطبیعی می‌شوند.

43. اجزای یاخته عصبی

    اجزای یاخته‌ی عصبی را در شکل زیر نامگذاری کنید.

    

    سه بخش یاخته عصبی

    1. دارینه
    2. جسم یاخته‌ای 
    3. آسه