درس نهم : ایرانی متحد و یکپارچه (فصل پنجم: عصر یکپارچگی و شکوفایی)

کشور ما حکومت واحد و قدرتمندی نداشت و دچار تفرقه و تجزیه شده بود. در آن زمان، حاکمان بخش‌های مختلف ایران با هم در جنگ بودند.

در همسایگی ایران حکومت‌هایی وجود داشتند که در فکر گسترش قلمرو خود بودند؛ از جمله امپراتوری عثمانی که با حمله‌های پیاپی به سرزمین‌های همجوار، بر قلمرو خود می‌افزود.

از مشایخ معروف زمان خود بود که مذهب شیعه داشت. خانقاه او در اردبیل مورد توجه مردم و حاکمان محلی بود.

ایل‌های مختلف ترک که ساکن مناطق شمال و شمال غربی ایران بودند، به مذهب شیعه گرویدند و مهم‌ترین طرف‌داران خاندان شیخ صفی شدند.

در ابتدای قرن ۱۰ ق، یکی از نوادگان شیخ صفی به نام اسماعیل به قدرت رسید. او به کمک نیروی نظامی قزلباش‌ها، نخست برخی حکومت‌های محلی در شمال غربی را شکست داد و پس از تسلط یافتن بر تبریز، خود را شاه ایران خواند.

مذهب شیعه را مذهب رسمی کشور اعلام کرد.

حاکمان مناطق مختلف را یکی پس از دیگری از میان برداشت و با شکست دادن ازبک‌ها در خراسان، بر سراسر ایران مسلط شد.

حکومت کشور ما یکپارچه، مستقل و نیرومند شد؛ به طوری که قلمرو آن به حدود قلمرو دوره ساسانیان رسید.

در اواخر قرن سیزدهم میلادی در منطقه آسیای صغیر (ترکیه امروزی) حکومت مقتدری وجود نداشت و این منطقه توسط حاکمان محلی اداره می‌شد تا اینکه شخصی به نام عثمان به کمک قبیله‌اش توانست به تدریج مناطق مختلف آسیای صغیر را تصرف و سلسله عثمانی را پایه‌گذاری کند.

آنها به بهانه اینکه خلیفه و رهبر جهان اسلام هستند، به جنگ با صفویان پرداختند و همواره سعی داشتند تا با از بین بردن این سلسله، ایران را جزئی از قلمرو خود بنمایند.

در زمان شاه اسماعیل، سلطان عثمانی با سپاهی عظیم به ایران حمله کرد و جنگ چالدران (در نزدیکی شهر خوی امروزی) رخ داد.

عثمانی‌ها با وجود سلاح‌های آتشین مانند توپ و تفنگ که سپاه ایران از آنها بی‌بهره بود، پیروز شدند. اما مقاومت و مبارزه مردم آنها را وادار به عقب‌نشینی کرد. پس از جنگ چالدران، تبریز به اشغال عثمانی درآمد.

او با سر و سامان دادن به اوضاع داخلی و دفع حمله‌های ازبکان و دولت عثمانی، موفق شد حکومت صفوی را تثبیت و تحکیم کند.

زیرا تبریز همواره در معرض هجوم سپاه عثمانی بود.

حکومت صفوی را به اوج قدرت رساند.