یکی از مهارتهای اصلی زبان، «خواندن» است. خواندن چند گام دارد:
- شناخت نشانهها و کلمات
- بازخوانی یا تلفّظ واژه
- مطابقت دادن شکل کلمه با تلفّظ آن
- خوانشِ درست متن
- توجّه به حسّ و حال متن و رعایت آن
- تشخیص معنا و درک پیام متن
بنابراین، خواندنِ مؤثر، آن است که پس از طی این مراحل، ما را به درک و دریافت درستی از نوشته برساند. هر متن به تناسب درون مایۀ خود، ویژگی و خصوصیتی دارد که آن را از متنهای دیگر، جدا میسازد. متن حماسی با حالت پهلوانی و پیکارگرانه خوانده میشود و متنی که ستایش و نیایش پروردگار را بازگو میکند، با حالت فروتنی و خاکساری خوانده میشود.
شعر «راهِ نیک بختی» را که محتوای اندرزی دارد، با آهنگ و لحن نصیحت و حالت پندگویانه میخوانیم؛ به گونهای که شنونده حس کند خود، مخاطب آن اندرز است. این شعر را بخوانید و به لحن و آهنگ خواندن، توجّه کنید.
زین گفته، سعادت تو جویم
پس یاد بگیر هرچه گویم
میباش به عمر خود سحر خیز
وز خواب سحرگهان بپرهیز
با مادر خویش، مهربان باش
آمادهٔ خدمتش به جان باش
با چشم ادب نگر پدر را
از گفتهٔ او مپیچ سر را
چون این دو شوند از تو خُرسند
خرسند شود ز تو خداوند
چون با ادب و تمیز باشی
پیش همه کس، عزیز باشی
میکوش که هر چه گوید استاد
گیری همه را به چابکی یاد
زنهار مگو سخن به جز راست
هر چند تو را در آن، ضررهاست
هر شب که روی به جامهٔ خواب
کن نیک تأمل اندر این باب
کان روز به علم تو چه افزود
وز کردهٔ خود چه بُردهای سود
روزی که در آن نکردهای کار
آن روز ز عمر خویش مشمار
بحث و گفتگو
افزودن نظر