درس چهارم : وظایف دولت (فصل دوم: نقش دولت در اداره کشور)

منظور از شهروندان، اتباع یک کشورند.

همة کسانی که تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران را دارند، چه شهری باشند، چه روستایی و عشایر، چه در داخل کشور زندگی کنند و چه در خارج از کشور، شهروند ایران محسوب می‌شوند.

آنها حق دارند از خدمات دولت در زمینه‌های مختلف بهره‌مند شوند، و حق دارند آزادی بیان، اظهار نظر و انتقاد داشته باشند.

شهروندان وظیفه دارند به قوانین و مقررات کشور احترام بگذارند و آنها را رعایت کنند، با دولت مشارکت و همکاری صمیمانه داشته باشند، مالیات خود را بپردازند و در هنگام جنگ از کشور دفاع کنند.

دولت موظف است شرایط و لوازم سواد و آموزش، بهداشت، شغل مناسب، رفاه، امنیت، فرهنگ و اخلاق اسلامی را در جامعه فراهم کند.

ساختن راه و جاده، پل، بیمارستان، مسکن، مدرسه، سد، مخابرات، آب، برق و گاز و ...

از وظایف مهم دولت است.

امضای قراردادهایی که بین ایران و کشورهای دیگر بسته می‌شود، امضای استوارنامۀ سفیران کشور ما و پذیرش استوارنامۀ سفیران سایر کشورها، اعطای نشان‌های دولتی و ... .

پیشنهادی است که از سوی دولت به مجلس ارائه می‌شود. این پیشنهاد درباره موضوعی است که ابتدا در هیئت دولت تصویب شده و سپس برای تبدیل شدن به قانون به مجلس ارائه می‌شود تا نمایندگان مجلس آن را تأیید کنند.

نمایندگان مجلس بر فعالیت‌های دولت نظارت می‌کنند و حق سؤال‌کردن از رئیس‌جمهور و وزرا را دارند. گاهی نیز ممکن است مجلس، وزیری را استیضاح کند.

یعنی توضیح خواستن. وقتی نمایندگان، وزیری را استیضاح می‌کنند، او باید در مجلس حاضر شود و دربارۀ موضوع مورد نظر نمایندگان توضیح دهد. سپس باید دوباره برای ادامۀ کار از مجلس، رأی اعتماد بگیرد.

دولت فعالیت‌های مختلفی را در زمینه آموزش، بهداشت، اوقات‌فراغت، حفاظت از محیط زیست، مسکن، کشاورزی، صنعت و... انجام می‌دهد. همچنین دولت برای اقدامات عمرانی مثل ساختن پل، جاده، فرودگاه، نیروگاه برق و... باید سرمایه‌گذاری کند.

سه بخش: درآمدهای حاصل از صادرات نفت، درآمدهای حاصل از مالیات، سایر درآمدها.

مالیات پولی است که بر طبق قانون، افراد و مؤسسات به دولت می‌پردازند تا در جهت ادارة امور کشور، مورد استفاده قرار بگیرد.

بودجه به زبان ساده یعنی پیش‌بینی دخل و خرج دولت یا همان درآمدها و هزینه‌ها. بودجه سندی است که دولت در آن درآمدها و هزینه‌های یک کشور را برای یک سال، معین می‌کند.