درس سیزدهم : نهضت مشروطه (فصل هفتم: ایران در عصر مشروطه)

نهضت مشروطه.

نظامی که بر اساس قانون محدود نشده باشد و نهادهایی مانند مجلس شورا و هیئت وزیران نتوانند در اداره کشور دخالت کنند.

تغییر شیوه حکومت به منظور ایجاد امنیت، عدالت، آزادی، پیشرفت کشور و رهایی از استبداد داخلی و سلطه خارجی.

علمای تهران و در رأس آنها آیت‌الله بهبهانی و آیت‌الله سیدمحمد طباطبایی.

در آن زمان، قیمت برخی کالاهای اساسی مانند نان و قند بالا رفت. برخی از مردم به همراه تعدادی از تاجران قند به این گرانی اعتراض کردند. حاکم تهران به جای آنکه به شکایت آنان رسیدگی کند، به آنها توهین کرد و تاجران را فلک کرد.

تشکیل عدالت‌خانه در تمام شهرها و عمل به قانون اسلامی به شکل دقیق.

در مرداد ماه سال ۱۲۸۵ ش.

متممی برای قانون اساسی که مشتمل بر اصول اساسی درباره حقوق و تکالیف متقابل دولت و ملت بود.

با تلاش آیت‌الله شیخ فضل‌الله نوری و جمع زیادی از علما و دلسوزان، بخشی به متمم قانون اساسی اضافه شد که بنابر آن باید چند نفر از مجتهدان و فقیهان اسلام که با شرایط و زمان خود آشنا بودند در مجلس شورا شرکت می‌کردند تا قانون‌های مصوب، مخالف قواعد اسلامی نباشد.

نشانه‌ای از انحراف در مسیر مشروطه بود که از مدت‌ها قبل، شروع شده بود.

با مشروطه منطبق بر ارزش‌های غربی مخالف بود و طرف‌دار مشروطه شرعی بر پایه ارزش‌های اسلامی بود.

انگلستان و روسیه برای مقابله با قدرت روزافزون آلمان و متحدانش، تصمیم گرفتند به جای رقابت، با یکدیگر همکاری کنند. به همین دلیل، این دو کشور طی قرارداد ۱۹۰۷ ایران را میان خود تقسیم کردند.

در سال ۱۲۹۳ ش.

دو گروه: متحدین (آلمان، ایتالیا، اتریش، مجارستان، عثمانی) و متفقین (انگلستان، روسیه، فرانسه و در اواخر جنگ آمریکا).

جنگ جهانی اول موجب بی‌ثباتی و آشفتگی بیشتر اوضاع ایران شد. به دلیل حضور نیروهای اشغالگر و درگیری‌های نظامی، دولت مرکزی به نهایت ضعف رسید. نافرمانی و سرپیچی از فرمان دولت مرکزی گسترش یافت و امنیت و آسایش مردم از بین رفت. ایرانیان دچار مصیبت‌هایی مانند قحطی، فقر، گرسنگی و شیوع بیماری‌های واگیردار شدند و چند میلیون نفر جان خود را از دست دادند.