درس دوازدهم : در جست‌وجوی پیشرفت و رهایی از سلطۀ خارجی (فصل ششم: ایران از عهد نادرشاه تا ناصرالدین‌شاه)

نتایج زیان‌باری برای کشور ما داشت، اما ایرانیان را بیش از پیش متوجه ارزش علم کرد و توانمندی‌های صنعتی اروپاییان را آشکار ساخت.

ولیعهد فتحعلی‌شاه و فرمانده لشکر ایران در جریان جنگ با روسیه بود. او به این نتیجه رسید که تا تغییراتی در جهت پیشرفت‌های علمی و صنعتی در ایران ایجاد نشود، تعداد زیاد سپاهیان ایران و دلاوری‌های آنها برای پیروزی کافی نیست.

فرستادن افرادی به انگلستان برای فراگیری علوم و فنون جدید و دستور ترجمه کتاب‌هایی در موضوع تاریخ کشورهای اروپایی به فارسی.

یکی دیگر از کسانی بود که در دوره قاجار، کارهای جدی و مؤثری برای نوسازی و اصلاح امور ایران انجام داد.

ناصرالدین‌شاه در ابتدای سلطنتش، امیرکبیر را به صدراعظمی منصوب کرد و در اداره کشور به او اختیار کامل داد.

حکومت قاجار با مشکلات بزرگی از قبیل شورش در ایالت‌ها، دخالت‌های خارجی، بی‌نظمی و اختلال امور کشوری و لشکری و خالی بودن خزانه روبه‌رو بود.

اقداماتی را برای نوسازی تشکیلات حکومتی و مبارزه با مفاسد اداری و اقتصادی آغاز کرد.

تأسیس مدرسه دارالفنون.

او که فرستادن دانشجو به اروپا را کافی نمی‌دانست، تصمیم گرفت مدرسه‌ای به سبک مدرسه‌های جدید در ایران تأسیس کند تا تعداد بیشتری از ایرانیان علوم و فنون جدید را بیاموزند.

معلمانی را از کشورهایی جز روسیه و انگلیس استعمارگر (مثلاً از اتریش) استخدام کرد.

ناصرالدین‌شاه تحت تأثیر توطئه درباریان و افراد سودجو، دستور قتل امیرکبیر را داد و ایران را از خدمات ارزشمند او محروم کرد.

در سال ۱۲۲۲ ق در فراهان از توابع اراک.

به خاطر هوش و استعداد کم‌نظیرش.

چندین مأموریت سیاسی را در کشورهای روسیه و عثمانی انجام داد و از نزدیک با کارهایی که دولت‌های روسیه و عثمانی برای نوسازی و اصلاح امور کشورهای خود انجام داده بودند، آشنا شد.

یکی از گسترده‌ترین جنبش‌های اجتماعی بود که در اعتراض به واگذاری امتیازهای اقتصادی به بیگانگان شکل گرفت.